zaterdag 20 mei 2017

De bakermat van het bankwezen

De oorsprong van de hedendaagse banken zoals ABNAMRO, ING en de Rabobank stamt uit de Renaissance (de 15e en 16e eeuw) in Italië. Tijdens deze periode werd het bankieren namelijk herontdekt. In de eeuwen die hieraan voorafgingen was het bankieren door de val van het Romeinse Rijk in de vergetelheid geraakt. In dit artikel wordt het prille begin van het bankieren beschreven vanaf de Oudheid tot de val van het Romeinse Rijk.         


Mesopotamië
In de Codex Hammurabi,
het oudste wetboek, wordt melding
 gemaakt van leningen met rente.
De bakermat van het bankwezen stamt uit het oude Mesopotamië (3000 v. Chr.). Het bankieren bestond al voordat er geld was. Men kon zijn graan en andere grondstoffen opslaan in de tempels en koninklijke paleizen. Men ontving daar dan een ontvangstbevestiging in de vorm van een kleitablet voor. Deze ontvangstbevestiging kon ook aan derden gegeven worden om een schuld af te betalen of om de ontvangstbevestiging op de “rekening” van een ander storten. Particulieren konden hier later ook gebruik van maken. Dit leidde uiteindelijk tot wetten om dit betalingsverkeer te reguleren. Na verloop van tijd ging men over op edelmetaal, zoals goud en zilver.

Het verschil met het moderne bankieren is echter, dat leningen uit het eigen kapitaal van de bank werden verstrekt en niet uit de stortingen van de klanten. Daarnaast was het lenen, opnemen van geld en betalingen verrichten een bijzaak voor tempels, paleizen, landeigenaren en kooplieden, kort gezegd mensen met kapitaal. Er was dus nog geen sprake van een aparte institutie die zich hiermee bezighield. Het ging hier dus duidelijk om een voorloper op het bankwezen.


Egypte
Een model van een Egyptische graanschuur,
 2000-1900 v. Chr
In het oude Egypte voorzag de staat in voorraadschuren, zodat de boeren daar hun graan kwijt konden. In ruil daarvoor kreeg de boer een “stortingsbewijs” waarop stond vermeld hoeveel “vermogen” hij bij de bank bezat. Deze bewijzen werden een algemene manier om schulden aan derden, zoals bijvoorbeeld een belastingschuld, te voldoen. Ook toen het muntgeld in opkomst kwam, bleef deze betaalwijze bestaan. Muntgeld dat gemaakt werd van edelmetaal werd vooral voor buitenlandse betalingen gebruikt.

De administratie van het betalingsverkeer van al deze voorraadschuren werd centraal geregeld in Alexandrië. Er is hier sprake van de eerst bekende “overheidsbank” in de geschiedenis die betalingen en stortingen bewerkstelligde zonder dat er met echt geld werd gewerkt. Er was dus eigenlijk sprake van girale betalingen.

Aangezien het betalingsverkeer in zowel Mesopotamië als Egypte grotendeels uit het opslaan van graan en grondstoffen bestond, was er nog geen sprake van het rekenen van rente of het verstrekken van leningen. Hierdoor kan er naar onze huidige maatstaven niet van bankieren gesproken worden.




Griekenland
De Apollotempel in Delphi was één van de belangrijkste
tempels waar geld in bewaring werd gegeven.
In het oude Griekenland begon het bankieren ongeveer gelijk met de opkomst van het muntgeld. De eerste bankiers in Griekenland waren geldwisselaars. Ze wisselden munten uit verschillende streken en landen. De activiteiten waren meestal in een tempel gesitueerd. Hier werden leningen verstrekt (met rente), geld gestort, munten getest op echtheid e.d.

In latere jaren was het bankieren niet meer uitsluitend in handen van de tempelbankiers. Eén van de eerste particuliere bankiers was Philostephanus van Korinthië.

Een van de belangrijkste bankierscentra was het eiland Delos. Dit was een onherbergzaam eiland. Een groot deel van de handel speelde zich af rond de haven en de tempel van Apollo. Hierdoor werd het eiland heel welvarend. Het werd het centrum van internationale bankactiviteiten. Delos werd het middelpunt van im- en export van handelswaar van en naar verre locaties. Het eiland werd de brug tussen bankiers en handelaren uit omringende landen.


Het eiland Delos
Romeinse Rijk
Tijdens de opkomst van het Romeinse Rijk (600 v. Chr. tot 400 na Chr.) fungeerde Delos als model voor het Romeinse bankwezen. De Romeinen hebben ook geprobeerd om één munteenheid voor het hele rijk in te voeren. Na de val van het Romeinse Rijk en de hierop volgende chaos en invasie van de Barbaren verdwenen de handelsroutes en hierdoor het bankwezen. Het zou eeuwen duren, voordat het bankwezen weer zou herrijzen.





_____________________________________________________________________________________________
Bronnen:

  • Afbeelding eiland Delos: Door Institute for the Study of the Ancient World from New York, United States of America (Houses on Delos (XXVI)) [CC BY 2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], via Wikimedia Commons

Geen opmerkingen:

Een reactie posten